Hoe verloopt leren bij hoogbegaafden?

“ If you can’t explain it simply, you don’t understand it well enough.” Albert Einstein
_z3a3850

Hoe kan het dat juist hoogbegaafde kinderen vaak niet begrijpen wat de leraar bedoelt?! Dat komt door hun andere manier van denken en werken. Het kind ziet bij de vraag van de leraar bijvoorbeeld allerlei mogelijkheden en vraagt zichzelf af op welke mogelijkheid hij of zij de opdracht van de leraar betrekken moet en welk antwoord hij zal geven, omdat er op de gestelde vraag vele antwoorden mogelijk zijn. Terwijl de docent uitgaat van één vanzelfsprekende oplossing of mogelijkheid; de docent snapt het probleem van de hoogbegaafde leerling dan niet. Dit is slechts één voorbeeld dat illustreert dat hoogbegaafde leerlingen een aangepast onderwijsaanbod nodig hebben, passend bij hun manier van denken en leren.

Hoogbegaafde leerlingen leren in sprongen, hebben vele malen minder herhaling en inprent oefeningen nodig dan gemiddelde leerlingen, en benaderen de lesstof op een geheel andere wijze. Zo bekijken zij het liefst eerst het grote geheel en verdiepen zich daarna pas in de onderdelen. Ook houden zij zich bij voorkeur met verschillende onderdelen van een domein tegelijk bezig (simultaan leren). Als het onderwijsaanbod onvoldoende wordt aangepast aan de specifieke onderwijsbehoeften van de hoogbegaafde leerling, kan het kind zich gaan vervelen en gaan onderpresteren. Hierdoor kan een leerling ongelukkig en erg onzeker worden of zelfs faalangst ontwikkelen omdat het de dingen anders doet dan men verwacht – het kind kan het gevoel krijgen het structureel niet goed te doen. Op een aantal wijzen wijkt de manier van denken en leren van (hoog)begaafden af van dat van minder begaafde leerlingen:
  • Het denkproces verloopt snel. Hoogbegaafden zijn daardoor snel van begrip en hebben weinig behoefte aan instructie, oefening en herhaling;
  • Informatie wordt sneller en effectiever beheerd door de aanleg van structuren in de hersenen, ook wel expertdenken genoemd;
  • Ordenen en rubriceren gaat bij hoogbegaafden vaak vanzelf, hetgeen overzicht over materie biedt. Dit is de essentie van veel lesstof, waardoor kennisvergaring bij hoogbegaafden als vanzelf en razendsnel kan gaan;
  • Het geheugen is vaak uitzonderlijk goed en er wordt veel gebruik gemaakt van het lange termijn geheugen;
  • Hoogbegaafden onderscheiden regels en uitzonderingen; hierdoor worden hoofd- en bijzaken automatisch gezien en wordt ervoor gezorgd dat kennis opgeslagen wordt in structuren;
  • Hoogbegaafden hebben behoefte aan autonomie: zij hebben ruimte nodig om de dingen op hun eigen manier te kunnen doen;
  • Hun metacognitie biedt overzicht over de materie en helpt het geheugen, maar verandert en verbetert ook de waarneming van nieuwe informatie en geeft overzicht en inzicht over de geleerde feiten (metacognitie betreft de kennis en vaardigheden die een leerling nodig heeft om zijn eigen leergedrag te controleren en aan te sturen. Metacognitie is belangrijk omdat het in hoge mate het leerresultaat bepaald);
  • Automatiseren is voor veel hoogbegaafden een lastige opgave, zoals tafels of woorden uit een vreemde taal leren. Dit kan enorm veel frustratie oproepen bij de leerling en onbegrip bij leraren;
  • Hoogbegaafden kunnen de aandacht beter richten wat leidt tot een diepere concentratie;
  • Zij hebben een groot associatief vermogen wat zich uit in creatief denken;
  • Denken verloopt vaak divergent (uiteenlopend), waarbij meerdere oplossingen voor een probleem worden gevonden (divergent denken);
  • Hoogbegaafden zijn veelal visueel ingesteld (vaak zijn het beelddenkers);
  • Zij verwerken top-down (denkend vanuit het grote kader).

Meer weten? Dit artikel en nog veel meer informatie over hoogbegaafden van alle leeftijden kun je lezen in ons boek: hoogbeGAAFd LEVEN, geschreven door Marianne van Gelder Te bestellen via de webshop www.deDNKRS.nl

Deel je ervaringen en lees die van anderen!

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *